Mongolia Expeditions - Mongolian National Geographic

Төмөр зэвсгийн эхэн үе  МЭӨ VII-III  зуунд Евразийн тал нутагт бие биетэйгээ адил төстэй нүүдэлчдийн олон соёл оршин байсан Монгол, Байгал нуурын наад бие нутагт дөрвөлжин булштангууд, Тувад уюукчууд, Алтайд Майэмир, пазырыкчууд, Дундад Ази, Казакстанд Сакууд, Минусын хотгорт Тагарчууд, Хар Тэнгис орчимд Скифчууд амьдарч байсан ба  эдгээр соёлуудыг багцалж скиф хэлбэрийн соёлууд гэх буюу Скиф-Сибирийн ертөнц гэж нэрлэдэг. Судлаачид Оросын нутаг дэвсгэрт энэ үеийн олон археологийн соёлыг нээн судлаад байгаагаас Минусын хотгорт тагарын соёл, Тувад Аржаны ба уюукийн (саглыний соёл) соёл, Алтайд майэмирийн ба пазырыкийн соёлыг өргөн хүрээтэй судлаж ирлээ. Монгол Алтайтай хил залгаа Орос, Хятад, Казахстаны Алтайд МЭӨ VI-II зуунд холбогдох соёлыг пазырыкийн соёл гэж нэрлэнэ. Пазырыкчууд гэж хэн бэ? - Эртний хятадын түүх сударт нэр нь гардаг юэчжи нар юм гэж судлаачид үздэг.  Пазырыкчууд бол хагас нүүдлийн мал аж ахуйг эрхэлдэг үндэстэн байжээ. Тэдний аж ахуйд газар тариалан, загас агнуур тодорхой үүрэгтэй байсныг үгүйсгэх аргагүй. Мөн гар урлал өндөр хөгжсөн байсан нь пазырык булшнаас гардаг олдворууд, урлагийн бүтээлүүд гэрчилдэг. Тэд антропологийн хэв шинжийн хувьд монгол, европ төрхтний холимог бөгөөд жирийн иргэдийн хувьд европоид төрх давамгайлдаг бол язгууртны дунд монголоид төрх давамгайлдаг байжээ. Нийгмийн зохион байгуулалтын хувьд нарийн бүтэцтэй давхраажсан болох нь "хаадын булш" ба жирийн иргэдийн булш хэмжээ хэлбэр, дагалдуулсан эд өлгийн зүйлийн хувьд эрс ялгаатай байдгаас харагдаж байдаг. "Пазырык" гэдэг үг нь Оросын Алтайд байх нэгэн асар том булшны нэр бөгөөд уг булшийг 1929 онд С.И.Руденко нар малтаж судалсан байна. Үгийн утга нь монголчилбол "булш" гэсэн үг бололтой. Монголын мончок-тува нар булшийг "бажираг" гэж хэлдэг байна.
"Пазырык - Пазырыкчууд гэж хэн бэ? Пазырыкын шивээст хүний тухай." цааш унших »

Буган хөшөө: Буган хөшөө бол эртний нүүдэлчдийн шүтлэг бишрэлийн зориулалттай дурсгал агаад он цагийн хувьд МЭӨ V мянганаас МЭӨ I-ны үед холбогдоно гэж судлаачид ерөнхийлэн үздэг.  Буган хөшөөд Монгол улсын ихэнхи нутаг, ОХУ-ын Тува, Байгал нуурын өвөр бие нутгаар өргөн тархсан байдаг ба энэ бүс нутагт 700 орчим буган хөшөө чулуу байгаагийн 550 орчим Монгол улсын нутаг дэвсгэрт байдаг. Буган чулуун хөшөө нь анх Монголын төв нутагт хүрэл зэвсгийн дунд үед үүсч төмөр зэвсгийн түрүү үе гэхэд Монгол нутаг даяар тархаж, цаашдаа одоогийн Тува, Байгал нуурын өвөр бие, Казахстан, Дундад Ази, Оренбург муж, Умард Кавказ, Германы нутаг дэвсгэр Эльба мөрний сав газар хүртэл тархсан байдаг нь Төв Ази тэр дундаа Монгол нутагт нутаглаж байсан нүүдлийн соёл иргэншилт овог аймгуудын түүх, соёлын давалгааны цар хүрээг яах аргагүй илтгэж байдаг.  Буган чулуун хөшөө гэж тусгайлан засаж янзалсан дөрвөн талт гонзгой чулууг гурав зааглан ихэвчлэн эсрэг харсан хоёр талын орой хэсэгт  нэг юмуу хоёр том дугуй,  эсвэл том, жижиг хоёр дугуй дүрс сийлж, түүний доогуур олон жижиг хонхор гарган зааглаад  доош нь бүс хүртэлх голын зайд сүрэг бугыг уран гоёор дүрслэхээс  гадна цөөн тохиолдолд  адуу, гахай, ирвэс, янгир, хүн, загас зэрэг амьтдыг бугатай хамт болон дангаар нь дүрсэлж, бүснээс олон төрлийн зэр зэвсэг зүүж, ойр орчимд нь нум сум, "тагнай хээтэй таван талт дүрс" зэргийг сийлсэн  байдаг.  Мөн огт амьтны дүрслэлгүй зөвхөн бүс , зэр зэвсэг дүрсэлсэн хөшөө ч бий. Иймэрхүү сонгодог дүрслэл нь ихэнхи буган хөшөө чулуунд ажиглагдаж байдаг. Буган чулууны бугын дүрсийг бодит байдлаар дүрсэлдэг бөгөөд зарим буган чулуунд бугын оронд буюу буга дүрсэлсэн зай завсарт нь адуу, зээр, янгир, гахай, шувуу, ирвэс зэрэг амьтдыг дүрсэлсэн байх нь тааралдаж байдаг. Энэхүү дүрслэлийн ялгаанд нь түшиглэн Оросын судлаач Волков буган чулуун хөшөөг
1.    Монгол-Өвөр Байгалийн загварт бугын дүрст хөшөө
2.    Саян-Алтайн амьтны бодит дүрслэлт буган хөшөө
3.    Ази-Европын амьтны дүрслэлгүй хөшөө хэмээн гурван үндсэн хэсэгт ангилсан юм.
"Буган чулуу, хөшөөдийн тухай." цааш унших »

Хадны сүг зураг: Хүн төрөлхтөн хад чулуунд зураг дүрслэлийг хуучин чулуун зэвсгийн дээд үеэс эхлэн зурж эхэлсэн байдаг.  Энэ үеийн зарим зураг дүрслэлийг Хойд цэнхэрийн агуй болон, Рашаан хадны зураг дүрслэлээс харж болно.  Хадны сүг зургийг зосон ба сийлмэл гэж 2 ангилдаг байна. Зосон зураг нь Өвөр байгаль,Төв болон Дорнод Монголын нутагт  өргөн тархсан бөгөөд агуулгын хувьд олон янз байдаг бөгөөд МЭӨ 2-р мянганаас МЭӨ III зуунд холбогдоно. Монгол нутагт хадны сүг зураг дүрслэлийг агуулсан газар орон маш олон байдаг.

Хадны сүг зураг нь үндсэндээ өнгөрсөнд хүргэх гарц, асар үнэ цэнэтэй зурган бичиг юм.  Судлаачид хадны сүг зургийн хийц, технологийг судлан аль цаг үед бүтээгдсэн болохыг нь тогтоодог. Хадны сүг зургийг ажиглан уншиснаар дараах зүйлсийг олж мэдэх боломжтой.

• Хэдий үед ямар багаж хэрэгслээр уг зураг дүрслэл бүтээгдснийг.
• Тухайн цаг үед ямар амьтад энэ газар зонхилж байсныг.
• Хүн төрөлхтөн хэдийд амьтдыг гаршуулж, уналга эдэлгээнд ашиглаж эхэлснийг.
• Хэдийд шинэ төрлийн багаж хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж ашиглаж эхэлснийг.
• Нийгмийн байгууллын үе шатуудыг. Тухайн үеийн нийгмийн зохион байгуулалт зэргийг төвөггүй судлан мэдэх боломжтой.

Монгол нутагт буй зарим хадны сүг зургийн тухай доорхи линкээр орж сонирхоорой.

Бага Ойгор, Цагаан салаагийн дурсгалууд

Тэвш уулын дурсгалууд

Их Тэнгэрийн амны хадны зураг

Хойд Цэнхэрийн агуйн сүг зураг

 

Гандантэгчилэн хийдийн гол суваргын дэргэдхи нэгэн модыг хүмүүс тойроод мөргөөд, модтой яриад байдаг. Энэ ямар учиртай мод вэ? Хүмүүсээс асуухад:  Хүслийн мод гэдэг юм. Хүслээ шивнэж хэлэхээр хүсэл биелдэг юм гэнэ лээ гэж ярьдаг.  Хүний хүсэлд хязгаар үгүй учир Гандан хийдээр эргэл мөргөл хийж яваа хүмүүс энэ модонд толгой, гараа хүргэн мөргөж хүслээ шивнэн сүслэдэг. Зарим нь ч энэ модонд юуны учир мөргөж байгаа үл мэдэн ёс болгон гар хүрч харагдана. Уг модны тухай домог: 1937 оны их хэлмэгдүүлэлтийн үеэр сүм хийдийг буулгаж байх үед Гандан хийдийн нэгэн сүмийг буулгах үед нэг хийдийн ганц багана ерөөсөө нуралгүй үлджээ. Тэр баганыг нураахаар машинаар татах, хөрөөдөх, шатаах зэргээр нилээд үзжээ. Гэтэл тэр баганаас цус гарсан тул хэвээр нь үлдээжээ. Үүнээс хойш тэр баганад хийдийн сахиус оршиж байдаг үзээд хүмүүс ирж хүслээ шивнэх болсон байна. Хүслээ шивнэснээр хүний хүсэл биелдэг гэсэн яриа газар авснаар уг баганыг хүслийн мод гэж нэрлэх болжээ.
"Хүслийн мод." цааш унших »

Монголын аялал жуулчлалын нэгдсэн портал www.travelnews.mn  сайтыг Монголын аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх сэтгэл өвөрлөсөн хэсэг залуус ажиллуулж эхлээд байна. Монголын аялал жуулчлалд аялал жуулчлалын байгуулагуудын бизнес вебсайтуудаас өөр аялал жуулчлалын тухай мэдээ, мэдээлэл олгодог сайт үгүй байсан бөгөөд эл сайт нээгдснээр та бүхэн аялал жуулчлал холбоотой  бүхий л мэдээллийг цаг алдалгүй олж мэдэх боломжтой болно. Та  бүхэн www.travelnews.mn сайтаас:....олж үзэх боломжтой юм байна.

 

• Монгол орны Газар зүйн тухай маш сонирхолтой мэдээ, мэдээлэлүүд
• Аялал жуулчлалын талаар хамгийн сүүлийн үеийн гадаад, болон дотоод мэдээ, мэдээллүүд
• Тур оператор
• Зочид буудал
• Жуулчны бааз
• Ресторанууд
• Тээвэр үйлчилгээ
• Үзвэр үйлчилгээний газруудын үйл ажиллагааны нэгдсэн мэдээ, мэдээлэл
• Цаг агаарын мэдээ
• Вальютын ханш
• Бусад мэдээ мэдээлэл, үйлчилгээ

Олон нийтэд хандсан:

• Нийтлэлчдийн булан: Энэ салбарын мэргэжилтнүүдийн нийтлэл, ярилцлага
• Хэлэлцүүлэг: Аялал жуулчлал, байгаль хамгаалал зэрэг сэдвээр хэлэлцүүлэг өрнүүлэх
• Зөвлөгөө: Аялал жуулчлал, ан агнуур, адал явдалыг эрэлхийлэгч хэн бүхний заавал орох ёстой онцгой булан, бусад хэрэгтэй зөвлөгөөнүүд
• Төсөл хөтөлбөрүүд:
• Зар мэдээ: Ажлын байр, бусад холбогдох зар, сурталчилгаанууд

Та тус вэб сайтаар дамжуулан өөрийн байгууллагын үйл ажиллагааг нийгэмд таниулах, үйл ажиллагаа болон  харилцагчдынхаа цар хүрээг тэлэхээс гадна орчин үеийн бизнесийн зар сурталчилгааны хамгийн хурдан бөгөөд хямд арга замаар байгууллагаа сурталчилах өргөн боломж танд нээгдэж байна.

Мөн санал хүсэлтээ: info@travelnews.mn хаягаар явуулж болох юм байна.

Travel News - Амжилт хүсье.

Өвөрхангай аймгийн Богд сумын нутаг, сумын төвийн дэргэд зүүн хойд зүг салбарлан тогтсон хар уулыг Тэвш уул гэж нэрлэнэ. Тэвш уулын эргэн тойронд олон тооны хадны сүг зураг байхаас гадна булш хиргисүүрүүд ч олон байна. Сүүлийн жилүүдэд Хонгорын элс элсийг зорих аялагч жуулчид Тэвш ууланд саатан хадны сүг зураг дүрслэлийг үзэж сонирхох нь их болсон. Тэвш уулын хадны зурагт элдэв ан амьтан, анчин гөрөөчин, мал аж ахуй, хүмүүсийн амьдрал ахуйг харуулсан зургууд голлоно. Ан амьтдын дотроос буга, янгир, тэмээ, адуу, нохой зэргийг хаданд хонхойлон дүрсэлсэн байдаг. Ахуй амьдралтай холбоотой зургуудад үхэрт нуруу ачсан, ямар нэгэн зүйлсийг чирүүлсэн, морь хөтөлсөн хүн, Морьтой болон явган хүмүүс адуу малыг тууж яваагаар дүрсэлсэн байна. Үүнээс харахад хүмүүс мал амьтныг гаршуулж уналга эдэлгээнд ашигладаг болсон үеийг харуулж байна. Мөн амьтдыг хашаа хорионд оруулж буй, Морьтой хүмүүсийг гартаа сүх шийдэм барьсанаар, Янгирыг нум сумаар харваж байгаа зураг олонтааг үзэж болно. Тэвш уулын зураг дүрслэлээс судлаачидын анхаарлыг татдаг зураг нь дөрвөн дугуйтай,ганц гуятай тэргэнд дөрвөн морь хөллөсөн, мөн хигээсгүй хоёр дугуйтай, тэгш өнцөгт дөрвөлжин маягийн суудалтай, ганц аралтай дөрвөн морь хөллөх зориулалт бүхий тэрэг зэрэг хэд хэдэн зураг байна. Эдгээр зургийг А.П. Окладников, П.И. Кожин, Д. Дорж, Э.А. Новгородова, Д. Цэвээндорж нар судалсан байдаг.  Эдгээр тэрэгний дугуйн хигээс нь янз бүрийн тоотой байгаа нь тэрэгний хувьсал хөгжлийн түүхийг харуулж байгаа бөгөөд А.П. Окладников скифийн үе буюу Х.Т.Ө VII-III зуунд, Д.Дорж Х.Т.Ө III-I зуунд хамруулан үзсэн байна. Д. Дорж нь уг дөрвөн дугуйтай тэргийг "гэр тэрэг" гэж үзсэнтэй олон судлаачид санал нийлдэг.  Тэвш уулын тэрэгний болон тэрэгтний зургийг судлах ажил үргэлжилж буй бөгөөд 1997 онд Г. Гонгоржав уг уулын Ар Элстийн амнаас гурвалсан морьтой, найман хигээст тэргэн дээр зогсож буй хоёр хүнийг дүрсэлсэн зургийг олсон байна. Энэ зургийн тэргийг дайн байлдааны зориулалтай байж болох юм гэж үзсэн байна.
"Тэвш уулын хадны зураг." цааш унших »

Өвөрхангай аймгийн Уянга сумын нутаг, сумын төвөөс урагш 17км зайд Мааньтын голын хөндийд эртний түрэгийн нэгэн цогцолбор хүн чулууд бий. Энэхүү цогцолборыг анх оросын судлаач Н.М. Ядринцев 1891 онд судлаж товч тодорхойлолт гарган руни бичээст хөшөөний бичээсийг хуулбарлан авсан байдаг. Үүний дараагаар Д.А. Клеменец, П.К. Козлов, Л. Ийсл, Э. Трыярский судалсан байдаг. Судлаачдын дунд уг цогцолборыг Онгийн голын, Мааньтын, Тарималын, Тариалангийн гэх мэт олон янзаар нэрлэсэн байх ь бий. Сүүлд уг дурсгалыг судлаачид Түрэгийн хаан Эльтерес зориулан босгосон цогцолбор мөн тодорхойлсон байдаг. Хөшөөний бичээсийг тайлан уншсан судлаачид Эльтерес хаан, түүний хатан Эльбилгэ нарт нарт зориулсан болохыг баталдаг. Уг дурсгал нь уртаараа 68 метр, өргөнөөрөө 48 метр хэмжээтэй дөрвөлжин хэрэмтэй, зүүн талын ханандаа 3 метр өргөн хаалгатай, тойрон хүрээлсэншуудууны оромтой бөгөөд үүнээс зүүн зүгт 980 метр зайд 166 ширхэг зэл чулууг цувруулан зоосон байна. GPS солибцол: N46°20' 19", E102°11' 02".
"Эльтерес хааны дурсгалын цогцолбор буюу Онгийн голын дурсгал." цааш унших »

Дундговь аймгийн Өлзийт сумын нутагт Цагаан Суварга гэж нэг үзэсгэлэнт газар бий. Түүний ойролцоо нэгэн агуй байдаг. Уг агуйг Хэвтээ Босоогийн агуй гэж нэрлэх бөгөөд Монгол оронд мэдэгдээд буй элэгдэл эвдрэлийн гаралтай агуйнуудаас хамгийн том юм. Уг агуй нь наанги шаварт уруйн усны элэгдлээр үүссэнээрээ агуй судлаачдын сонирхолыг татдаг бөгөөд Э. Авирмэд докторын тодорхойлсноор 102 метр урт, 204 м/кв талбайтай томоохон агуй юм. Хэвтээ Босоогийн агуйг Цагаан Суварга руу явж байгаа хүмүүс их очиж үздэг бөгөөд Цагаан Суварга гэр баазын чанх ард байрлана, агуй хүрсэн машин замтай. Агуй нь хоёр амтай. Хойд амаар нь орвол явган сууж явах боломжтой бөгөөд цааш явсаар их танхимд орно. Их танхимд хүн босоороо чөлөөтэй явах боломжтой. Агуйд сарьсан багваахай олон тоогоор байлаа. Агуй нь үндсэн ганц хонгилтой бөгөөд  салаа салбар байхгүй. Наанги шаварт усны элэгдлээр үүссэн тул тоосжилт ихтэй байдаг.GPS солибцол: N44.5943°, E 105.7921° д.т.дээш 1191 метрт оршино.
"Хэвтээ Босоогийн агуй." цааш унших »

Өвөрхангай аймгийн Хархорин сумын нутаг Эрдэнэзуу хийдээс зүүн урагш 1 км зайд арга билгийн тахилгат Боовон чулуу гэж нэг эр бэлэг эрхтэн дүрсэлсэн чулуу бий. Үүнийг нутгийнхан Маамуу толгойн жалга буюу ум ам, ум толгой гэж нэрийднэ. Энэ чулуутай холбогдсон үнэн худал нь мэдэгдэхгүй элдэв яриа байдаг. Сүүлийн үед энэ чулууг зорьж үр хүүхэд хүссэн эмэгтэйчүүд нилээн цувах болсон. Тэд чулуунд мөргөж үр хүүхэд хүсдэг болжээ.  Зарим нэг саваагүй эрчүүд энэ чулуунд хүрсэн эмэгтэй 24 цагийн дотор секс хийх хэрэгтэй гэсэн яриаг хүртэл гаргасан байдаг. Энэ мэт олон зүйлийн яриа яригдсаар л байна.

Уг чулууны домгийг өгүүлбэл: Дээр үед Эрдэнэзуу хийдийн лам хуврагууд винайн ёсоо умартан эмс охидод татагдан харчуулын хороолол буюу Маамуу толгойн жалга руу гүйлдэх болжээ. Энэ байдлыг ажигласан хийдийн цорж лам их эрдэмт нэгэн ламтнаа айлтган хэрхэхийг асуужээ. Эрдэмт лам Эрдэнэзуугийн 108 суваргыг тойрон явж байгаад хийдийн урд дахь уулыг хараад - Өө аргагүй юм. Энэ урд ууланд Эрдэнзуу хийд рүү харсан эм савдагтай газар байна гэв. Одоо тэгээд яах билээ хэмээн Цорж ламтанг асуухад: - Энэ толгойд Ум үсэг томоор бичиж тавь, эр бэлэг эрхтэнг чулуугаар дуурайлган дом хийж тавь. Үүнээс хойш Ум ам, Ум толгой гэж нэрлэн арга билгийн дом шившлэг бүхий тахилгат газар болго хэмээн эрдэмт лам айлтгасан байдаг. GPS солибцол. N47°11'9.15", E102°51'14.4"

Mongolia Bike Challenge - Олон улсын уулын дугуйн олон өдрийн уралдаан 2010 оны 8-р сарын 7-ноос 8-р сарын 22-ны хооронд Монгол улсад зохион байгуулагдана. Энэ уралдаанд дэлхийн 15 улс орны уулын дугуйн мэргэжилийн клубын тамирчид оролцоно. Mongolia Bike Challenge олон өдрийн уулын дугуйн уралдааныг Европын алдартай телевизийн сувгууд шууд сурвалжлах юм байна. Монгол улсад зохион байгуулагдах уг уралдаан нь 10 этаптай/ гараа, бариатай бөгөөд эхний 5 бариа нь Монголын уудам говьд Дундговь, Өмнөговь аймгийн нутгуудаар болно. Сүүлийн 5 бариа нь Өвөрхөнгай, Баянхонгор, Архангай аймгуудын нутагт болно. Уралдааны гараа Дундговь аймгийн Дэлгэрцогт, Адаацаг сумын нутаг Бага Газрын Чулууны уулнаас эхэлж  Их Монгол Улсын нийслэл Хархорум хот буюу одоогийн Өвөрхангай аймгийн Хархорин хотын төв Эрдэнэзуу хийдийн өмнө шийдвэрлэх бариаг хийхээр төлөвлөж байна. 

Энэ төрлийн олон улсын уулын дугуйн олон өдрийн уралдаан анх удаа Монгол улсын нутаг дэвсгэрт болж буйгаараа Монголын аялал жуулчлал, Монгол улсыг дэлхийд сурталчилах, Монгол улсад уулын дугуйн спортыг хөгжүүлэхэд томоохон хувь нэмэр оруулах болно гэдэгт итгэж байна. Уг уралдааныг зохион байгуулах бэлтгэл ажлууд сүүлийн хоёр жилийн туршид хийгдэж байна. Уралдаанд оролцох эхний тамирчидын мэдүүлэгүүд ирж байгаа бөгөөд Италийн дугуйн марафоны аварга Anche Marzio Deho, Геннесийн рекорд амжилт эзэмшигч Anche Alex Bellini нар оролцохоор мэдүүлэгээ өгөөд байгаа юм байна.

Уралдааны тухай мэдээллийг MONGOLIA BIKE CHALLENGE сайтаас үзээрэй.