Баянзагийн Улаан Эрэг - Дэлхийн шинэ 7 гайхамшигт нэр дэвшиж байна.
2009-01-15 20:08:57
Баянзаг"Flaming Cliff буюу Баянзагийн Улаан Эрэг Дэлхийн шинэ 7 гайхамшигт нэр дэвшлээ." гэсэн мэдээ  TV9 сувгаар цацагдсан, үүнтэй холбогдуулан та бүхэн дараах линкээр ороод саналаа өгөөрэй: http://www.new7wonders.com/nature/en/vote_on_nominees/. Дэлхийн долоон гайхамшигийн нэг Монгол оронд маань байвал тэр гайхамшигийг зорих жуулчдын тоо хэрхэн өсөхийг та бүхэн төсөөлөх байх, энэ нь үнэхээр их ач холбогдолтой. Дэлхийн долон гайхамшигт нэр дэвшиж буй Баянзагийн Улаан Эрэгийн тухай:  Өмнөговь аймгийн Булган сумын нутагт орших энэхүү алдарт газрыг анх америкийн судлаач Рой Эндрюс Чэпман гэдэг эр анх нээн олж дэлхий нийтэд алдаршуулжээ. Монгол нутагт 1920-иод онд АНУ-ын Байгалийн түүхийн музейн судалгааны багийнхан жил дараалсан хэд хэдэн судалгаа хийсэн байдаг. Түүхэнд Төв Азийн 3-р Экспедици гэж алдаршсан энэхүү судалгааны багийн гол зорилго нь хүн ба мичний тасарсан холбоог олж тогтоох, үүний хажуугаар ургамал судлал, амьтан судлал, зураг зүй, археологи, геологийн гэх мэт өргөн хүрээтэй байлаа. Энэ судалгааны багийг тухайн үеийнхээ шилдэг судлаач Рой Эндрюс Чэпман удирдаж байсан бөгөөд түүний монголын говьд явуулсан судалгаа тухайн цаг үеийнхээ хамгийн том, хамгийн үнэтэйд тооцогдож байв.
"Баянзагийн Улаан Эрэг - Дэлхийн шинэ 7 гайхамшигт нэр дэвшиж байна." цааш унших »
Нийтэлсэн: mongoliaexpeditions, Нээгдсэн: 508, Сэтгэгдэл: 13, Жоорло
Дэмчигийн хийд - Дэлхийн Энергийн Төв.
2009-01-13 22:48:04
Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумын нутагт  Галбын байц хадан ууланд Дэмчигийн хийдийн туурь оршино.  GPS солибцол - N 43°07.664'  E 107°07.690'.  Говийн тавдугаар ноён хутагт, соён гэгээрүүлэгч, их яруу найрагч Данзанравжаа 1820-1830 оны хооронд говийн догшин ноён хутагт Равжаа улааны урсгалын Галбын гурван хийдийг Галбын уулсын ноён оргил Ханбогдын хормойд байгуулахдаа "Хэрэв энэ газар орныг хүн биширч чадах юм бол хүнийхээс илүү газрынх нь ид шид ноёлсон, хүнд сайн сайхан бүхнийг өгч чадах, газрынхаа гүнд баялагтай, хорвоо ертөнц мөхөх, галав юүлэх хүнд хэцүү тэр цагт хэдхэн хүнээ аваад хоцрох гайхамшигтай  уул" хэмээн магтан бичиж үлдээсэн байна.  Энэ гурав нь Дэмчигийн, Ритийн, Цагаан тол­гойн хийдүүд юм.  Ханбогд сумын нутагт 30 км диаметрт, зөв эргэлтийн соронзон туйлтай, түүгээрээ энерги ялгаруулдаг тойрог газар байх бөгөөд гол цэг нь Дэмчигийн хийдийг үздэг. Үүнийг шинжлэх ухаан хараахан батлаагүй ч энэ цэг дэлхийн энерги авдаг төв байж болох баримтыг судлаач, эрдэмтэд  үгүйсгэдэггүй.   Дэлхий дахинд хүлээн зөвшөөрөгдөж, шинжлэх ухаанаар  яг батлагдаагүй ч гэсэн нутгийн хүмүүс, энэ тухай сонссон хүмүүс  эерэг энерги  хуримтлуулахаар Дэмчигийн хийд рүү очсоор байна.
"Дэмчигийн хийд - Дэлхийн Энергийн Төв." цааш унших »
Нийтэлсэн: mongoliaexpeditions, Нээгдсэн: 956, Сэтгэгдэл: 26, Жоорло
Монгол орны үзэсгэлэнт хүрхрээнүүд.
2009-01-11 21:25:26

Монгол орны үзэсгэлэнт хүрхрээнүүдийн GPS солибцолуудыг орууллаа.  Эдгээр хүрхрээнүүдийн тухай илүү дэлгэрэнгүй уншихыг хүсвэл Монгол Алтайн нурууны хүрхрээнүүд нийтлэлийг уншаарай. Та бүхэн өөрсдийн мэдэх хүрхрээнүүдийн талаар мэдээлэл оруулж энэхүү жагсаалтыг нэмнэ гэдэгт би итгэлтэй байна. Баярлалаа.

Монгол орны хүрхрээ

Nо

Нэрс

Координат

Байршил

1

Бага Түргэний голын хүрхрээ

N 48°30.468'    E 88°21.835'

Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл сумын нутаг Хотон Хурган нуурын цутгал Бага Түргэний голын хөндийд оршино.  Бага түргэний голд хоёр хүрхрээ байдаг . Их хүрхрээний өндөр нь 22м бол бага хүрхрээ 13 метр өндөртэй.  Их Хүрхрээний усны уналтын хурд 7.6 метр секунд байна.

2

Рашаантын амны Их хүрхрээ

N 50°9.335 '     E 99°49.067'

Ховд аймгийн Чандмань сумын нутаг Жаргалант Хайрхан уулын Рашаантын бага аманд хоёр хүрхрээ байдаг.  Рашаантын их хүрхрээний өндөр 24 метр, усны уналтын хурд 8.5 метр секунд байна. Бага хүрхрээний өндөр 15 метр.  Их, Бага хүрхрээний хооронд 700 метрийн зайтай.

3

Гоожуурын хүрхрээ

N 49°26.452'    E 91°15.133'

Увс аймгийн Ховд сумын Ховд бригадын нутаг Шивэрийн голын цутгал Гоожуурын голд д.т.дээш 2271 метр өндөрт Гоожуурын хүрхрээ оршино.  Хүрхрээний өндөр 17 метр.  Үндсэн том хүрхрээнээс гадна өндөр хаднаас шатлан буусан хэд хэд жижиг унангитай.

4

Улаан Цутгалангийн хүрхрээ

N46°47.234'     E101°57.694'

Өвөрхангай аймгийн Бат-Өлзий сумын Улаан Амын бригадын нутаг Орхон голын цутгал Улааны голд Улаан Цутгалангийн хүрхрээ оршино.  Монголын хамгийн их устай том хүрхрээнүүдийн нэг юм. Галт уулын хүрмэн чулууг идэж 22 метрийн өндрөөс унадаг хүрхрээ юм.

5

Орхоны хүрхрээ

N46°47 '49"     E10°56'33.1"

Өвөрхангай аймгийн Бат-Өлзий сумын нутаг Орхон голд 2 метрийн өндөр боргио байдаг.

6

Таван Бэлчирийн хүрхрээ

N48°44.741'     E90°42.378 '

Баян-Өлгий аймгийн Алтанцөгц сумын нутаг Таван Бэлчирийн уулын Таван Бэлчирийн голд 7 метрийн өндрөөс унадаг хүрхрээ юм.

7

Цагаан голын хүрхрээ

N49°5' 24.7"     E88°4' 6.9 "

Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл сумын Алтай Таван Богдын Цагаан голд 3 метр өндөр хүрхрээ байна.  Уг хүрхрээнд нэр өгөөгүй байна.

Нийтэлсэн: mongoliaexpeditions, Нээгдсэн: 179, Сэтгэгдэл: 8, Жоорло
Цаст Цамбагаравын өвөрт анчин Дахар гуайтай хийсэн ярилцлага.
2009-01-11 17:20:43
Бид өнгөрөгч намар Цамбагарав, Сухайт уулаар явган хийж явахдаа Баян-Өлгий аймгийн Толбо сумын 2-р багийн соёлч өрх Дахар гуайнд нэг хоногийг төөрүүлсэн юм.  Дахар гуайнх Цаст Цамбагаравын өвөрт Шовхын аманд өвөлжөөндөө буусан байв.  Дахар гуай бүргэдээр ан хийдэг анч эр, тийм учраас бид тэднийх зориуд зорьж ирж, бүргэдийн зураг авахаар ирсэн юм.  Дахар гуайн бүргэд 11 настай, энэ нутагтаа алдартай Кара Кыран юм.  Тэрээр өнгөрсөн жил 11 үнэг, 3 мануул агнажээ. Үдэш Дахарын найз өвгөн бүргэдтэйгээ ирлээ, түүний бүргэд хоёр настай. Ирэх замдаа нэг үнэг барьжээ, үнэг барихдаа сарвуугаа хазуулсан байв.  Бид түүнд иод, спирт өгч бүргэдийн шархыг боож өгч эмчилхэд нь туслав, энэ үед надтай хамт явсан жуулчид зургийг нь авч байв.  Жуулчдад бол энэ явдал тэр нь болгон тохиолдох зүйл биш л дээ. Хоёр өвгөн маргааш нь ан хийхээр урьд тохиролцсон байжээ.  Тэднийд хонохдоо ганц шил юм уугааад бүргэдийн тухай жаахан ярилцсан юм.  Туршлагагүй залуу бүргэд ан хийх үедээ бэртэж гэмтэх нь элбэг тохиолддог зүйл юм.   Бүргэдийг зөвхөн махаар тэжээдэг.  Хоёр өвгөн бүргэдийг голдуу хавх тавьж барьдаг.  Хавхаар бүргэдийг барихдаа эр бүргэдийг эм бүргэдийн нисч ирэх газарт байрлуулж, ангийн мах улайлган байрлуулаад хавхны амыг эсгийгээр ороож, махтайгаа хамт уяж давхар орооож тавьдаг байна.  Бүргэд үүнийг хараад өөр бүргэд ан барьж байна гээд ирдэг гэнэ.  Хавхаар бүргэд барихдаа анч эр хавхаа холоос байнга дурандаж байх хэрэгтэй.
"Цаст Цамбагаравын өвөрт анчин Дахар гуайтай хийсэн ярилцлага." цааш унших »
Нийтэлсэн: mongoliaexpeditions, Нээгдсэн: 125, Сэтгэгдэл: 2, Жоорло
Бүргэд - Зоригт анч бүргэдийн тухай.
2009-01-09 23:35:50
Цармын бүргэдМонголд 19 багийн, 60 овгийн, 200-гаад төрлийн 458 зүйл жигүүртэн байдаг. Эдгээрийн томоохон төлөөлөгчийн нэг нь махчин шувууд. Махчин шувуудыг дотор нь өдрийн ба шөнийн идэвхтэй гэж хоёр хуваана. Өдрийн махчинд шонхор хэлбэртний баг, шөнийн махчинд шар шувуу хэлбэртний баг ордог.  Махчин шувуудыг дотор нь шонхортны, харцагатны, явлагтны гэсэн гурван овог болгоно. Бүргэд нь шонхортны багт багтдаг ажээ. Монгол нутагт Цармын, таравжи, бор, хан гэсэн дөрвөн төрлийн байдаг. Цармын болон таравжи бүргэд нь монгол нутагт байнга байдаг.  Цармын бүргэд далайн түвшнээс дээш гурваас дөрвөн мянган метрийн өндөрт, ихэвчлэн өндөр, эгц цавчим уул хадтай, хүн хүрч чадахааргүй газарт үүрээ засдаг. бүргэдийн үүр Харин таравжи буюу талын бүргэд 1500-2300 метрт багавтар асга хадтай газар заримдаа тал дээр ч үүрээ зассан байдаг. Yүрээ барихдаа энэ хоёр бүргэд өөр өөр зүйлийн материал ашиглана. Цармын бүргэд голдуу модний мөчир ашигладаг бол талын бүргэд үс ноос, өвсөөр үүрээ засдаг. Шувуудын дотор хамгийн цэвэрч нь цармын бүргэд, үүрээ тойруулаад байнга цэвэрлэгээ хийж байдаг.  Таравжи буюу талын бүргэд насан туршдаа нэг л үүртэй байдаг бол цармын бүргэд доод тал нь хоёр үүртэй байна.  Цармын бүргэд нь 1,5 км орчим зайтайгаар хэд хэдэн үүр барина. Эм бүргэд эдгээр үүрнүүдээс сонгож өндөглөнө. Хэрэв ангаахай нь ямар нэгэн шалтгаанаар эндэж, үхвэл тэр үүрэндээ дахиж хэзээ ч өндөглөдөггүй.  Үүрийг нь ашиглан бүргэдийн насыг тодорхойлж болдог ажээ. Бүргэд жил бүр үүрээ нэг давхар модон үеэр давхарладаг тул үүгээр нь  мэдэх боломжтой.  Бүргэдийн үүр болгон хоол идэх тавцантай. 
"Бүргэд - Зоригт анч бүргэдийн тухай." цааш унших »
Нийтэлсэн: mongoliaexpeditions, Нээгдсэн: 534, Сэтгэгдэл: 11, Жоорло
Ордубалык хот - Уйгарын Хар Балгас
2009-01-08 21:35:55
Эртний түүхт Орхоны хөндийд аялагч жуулчдын сонирхолыг ихээхэн татдаг нэгэн балгас бий.  Энэ балгас нь МЭ745-840 оны хооронд Монгол газарт  Алтайгаас Хянганы нуруу, Соёны нуруугаас өмнийн говь хүрэлх өргөн уудам газар нутгыг захирч байсан Уйгар улсын нийслэл Ордубалык балгадын  туурь юм.  Үүнийг нутгийн ардууд Хар балгас гэдэг.  Хар Балгас нь Архангай аймгийн Хотонт сумын нутаг Орхон голын хөвөөнд Хархорин хотоос чанх хойд зүгт 25 км-ийн зайд оршино. GPS солибцол: N 47° 25.782'  E 102°39.490' оршино.  Хар балгасыг 1871 онд  анх оросын аялагч Падерин гэгч нээж илрүүлсэн байдаг. 1889,1890,1891 онуудад Оросын ШУА-ийн эрдэмтэн Д. А. Клеменц, В.В.Радлов нар  судалгааны малтлагуудыг хийж байжээ.  1933-34 оны үед Д.Букенич, 1949 онд С.В.Киселев, Х.Пэрлээ нар малтлага хийсэн байна. Судлаачдын үзэж байгаагаар Хар балгас анхан Орхоны хөндийд байгуулагдаагүй, хожим тэнд нүүж очсон байна. Ордубалык хотын хэрэм нь 12 том хаалгатай байсан, мөн  хааны ордон нь 30 метр өндөр алтан гэртэй байсан тухай МЭ 821 онд Уйгарын Ордубалыкт зочилсон Арабын Саманид улсын элчин сайд Тамим ибн Бахр сурвалжид дурдсан байдаг.
"Ордубалык хот - Уйгарын Хар Балгас" цааш унших »
Нийтэлсэн: mongoliaexpeditions, Нээгдсэн: 215, Сэтгэгдэл: 4, Жоорло
Улиастай хот.
2009-01-06 19:05:00
Улиастай хотыг Манж Чин гүрний эзэд ойрадын эсрэг хийсэн дайны үед бариулж байгуулжээ. Улиастайд Баруун монголын эсрэг тэмцэх Манжийн цэргийн ерөнхий командлагч жанжин сууж байсан байна. Улиастай хотын түүхийг сөхвөл 1730-аад оны эхээр Манжийн их цэргийн нэг хэсэг нь Цагаан сүүл гэдэг ихэр бууцтай жижиг толгойд "одоогийн Алдархаан сумын Өгөөмөр багийн нутаг"-т нүүдэллэн ирж хэдэн жил болоод улмаар шилжин ирж Алдар толгойд ирээд нэг жилийн дараа 1733 онд одоогийн Улиастай хотын зүүн хэсэг Богд Чигэстэй голын хооронд хэрэм бэхлэлт бүхий цэргийн цайз байгуулагдсанаар Улиастай хотын суурь тавигджээ. Энэхүү цэргийн цайз нь 3м өндөр, 1,5 м өргөн, 1,5 км урт шавар хэрэмний гадуур 3 өргөн, 4 м гүнзгий гол урсгасан хамгаалалттай байжээ.
"Улиастай хот." цааш унших »
Нийтэлсэн: mongoliaexpeditions, Нээгдсэн: 177, Сэтгэгдэл: 16, Жоорло
Угтаал Сангийн Далайн хийд буюу Дамбадаржаалин хийд.
2009-01-06 17:30:47
Угтаал сангийн далай хийд нь Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын төвд оршдог. Эл хийдийг 1810 он буюу Түгээмэл Ерөөлтийн 3-р онд байгуулж, Буддын шашныг мандуулж, түмэн амьтныг амар тайван байлгах зорилгоор Цогчин дуганыг 1919 онд барьж байгуулжээ. Түшээт хан аймгийн Говь Түшээ гүнгийн хошууны Тотьгальдаа /гарын дарга/ гэгч хүн Цогчин дуганы өмнө 1-2 км-ийн зайд байдаг ундраа сайтай Сангийн далай гэдэг нэртэй усанд адуугаа усалж, Хар бутангийн дэнж дээр хомын байшин бариулснаар Сангийн далай хийд гэж ард нийтэд нэрлэгдэх болсон домогтой. Цогчин дуганыг бариулсны дараа YIII Богд Жавзандамбад өргөж, түүний айлтгаснаар Жапүтэй /айлтгалтай/ сүм хэмээн Дамбадаржаалин /шашныг бадруулагч/ гэж нэр хайрласан байна. Сангийн далай хийдийн Цогчин дуган нь 10 сүм дугантай, 300 лам хурдаг, цам тоглодог гол дуган байжээ. Цогчин дуганг бариулах хөрөнгө мөнгийг Даншуур жасаас буюу өглөгийн эздийн өргөл бадрын мөнгөөр бариулж, барилгын мод, шавар шохойг нутгаас нь бэлтгэн хөх тоосго, хөх ваар, чимэглэлийг хиисэн байна. Энэ хийдийг барих ажлыг нутгийн лам Чомбондорж удирдаж Зоригт Вангийн хошууны өөвөн Дэндэв гэгч бүх модон материалыг нь одоогийн аймгийн төв Мандалговь хотын байрлаж буй Дунд Ус гэдэг газраас үхэр тэргээр зөөн авчирч бурханч лам Чимиддорж будаг чимэглэл, сийлбэрийг анх хийж байжээ.
"Угтаал Сангийн Далайн хийд буюу Дамбадаржаалин хийд." цааш унших »
Нийтэлсэн: mongoliaexpeditions, Нээгдсэн: 152, Сэтгэгдэл: 1, Жоорло
Толь Хад
2009-01-04 23:11:41

Ноён сумын төвөөс баруун хойш 7км зайд замын дэргэд Толь хад оршино.  Хадан цохионы урд тавцанг тэгшилж зассан бөгөөд эргэн тойронд нь хадаг яндар уясан нь холоос тодорхой харагдана. Толь хад нь зүүн хойшоо харсан байрлалтай 2.5 х 10 метрийн харьцаатай гялгар хар өнгөтэй хадан цохио. Хадан цохион дээр шууд очоод эгц харвал юу ч харагдахгүй, харин хаданд нь хацраа наагаад харвал алсад орших уулс, хөх тэнгэр, үүл харагдана. Нутгийн хүмүүсийн дунд Ноён Богд уул, Хатан Сэврэй уул, Толь хадны тухай домгийг ам дамжуулан ярьсаар бидний үеийг хүрчээ.  Хэдийгээр Толь хадыг хүмүүс хайрлан хамгаалж ирсэн ч 1970-аад онд Гурвантэс суманд байрлаж байсан Зөвлөлтийн цэргийн ангийн орос цэргүүд автомат буугаар буудснаас болж энд тэндээ эмтэрч сүрхий гэмтсэн гэж нутгийнхан ярьдаг.

Толь хадны ерөнхий төрх байдал.

Толь хадны домог: Эрт цагт нутгийн ноён ааш муутай хатнаа хашраахын тулд түшмэлийнхээ зааснаар эхнэр болох Сэврэй хатнаа алс газар цөлөх болжээ. Уурсаж бухимдсан Сэврэй хатан ноёны цэргүүдээр "хамгаалуулан" одохдоо толио шидэхэд тэрхүү толь олон хэсэгт бутран нэг нь Толь Хадыг үүсгэсэн гэдэг. Ааштай ч амьдран дассан байсан хатнаа санагалзахдаа Ноён Богд нууцханаар тэрхүү Толь хаданд хатнаа тольдон гэсэн.

Толь хаданд тусах тусгалыг харах байдал. Эгц харвал юу ч харагдахгүй. Харин хажуугаас нь ...

 

Нийтэлсэн: mongoliaexpeditions, Нээгдсэн: 133, Сэтгэгдэл: 2, Жоорло
Онгийн хийд - Онгийн хийдийн тухай.
2009-01-04 21:44:38
Онгийн гурван хийд гэж түүхэнд алдаршсан эдгээр хийдүүд нь халхын Түшээт хан аймгийн Түшээ гүний хошууны нутаг Онгийн голын эрэг орчмоор Одоогийн Дундговь аймгийн Сайхан-Овоо сумын нутаг Цогт-Уул хэмээх газар оршдог - GPS солибцол N45°20'12" E104°00'39".  Онгийн хийдүүдийн хамгийн хойд талын хийдийг "Гүндүнжамбаолин" буюу Барь ламын хийд голын баруун урд эрэг дээрхи хийдийг "Дашцэпэллин" буюу Хутагт ламын хийд, Чандмань уулын энгэрт байрлах хийдийг Ганданшадрүвлин буюу Хошуу хийд гэж тус тус нэрлэдэг. Хутагт ламын хийд нь 1750- аад оны үед байгуулагдсан байна. Тус хийдийг Говийн номч мэргэн хутагт Ишдонилхүндүв хэмээх хувилгаан лам шавыг тавьж үүсгэн хөгжүүлсэн юм. Хутагт ламын хийд нь 1937-аад оноос өмнө 11 дугана, 9 жас, 4 дацан, 300-аад ламтай байжээ. Дөрвөн дацан нь Жүд, Чойр, Дүйнхор, Манба зэрэг байжээ. Гол шүтээн нь Жамсран буюу шашныг хамгаалан сахигч 10 хангал сахиусны нэг Улаан сахиус юм. Зуны дунд сарын шинийн 6,7,8,9-ний өдрүүдэд цам гарах бөгөөд 100 гаруй төрлийн цам гардаг байжээ.
"Онгийн хийд - Онгийн хийдийн тухай." цааш унших »
Нийтэлсэн: mongoliaexpeditions, Нээгдсэн: 216, Сэтгэгдэл: 2, Жоорло
<< : 4 :: 5 :: 6 :: 7 :: 8 :: 9 :: 10 :: 11 :: 12 :: 13 :: 14 :
(Нийт: 139)