Mongolia Expeditions - Mongolian National Geographic

Улиастай хотыг Манж Чин гүрний эзэд ойрадын эсрэг хийсэн дайны үед бариулж байгуулжээ. Улиастайд Баруун монголын эсрэг тэмцэх Манжийн цэргийн ерөнхий командлагч жанжин сууж байсан байна. Улиастай хотын түүхийг сөхвөл 1730-аад оны эхээр Манжийн их цэргийн нэг хэсэг нь Цагаан сүүл гэдэг ихэр бууцтай жижиг толгойд "одоогийн Алдархаан сумын Өгөөмөр багийн нутаг"-т нүүдэллэн ирж хэдэн жил болоод улмаар шилжин ирж Алдар толгойд ирээд нэг жилийн дараа 1733 онд одоогийн Улиастай хотын зүүн хэсэг Богд Чигэстэй голын хооронд хэрэм бэхлэлт бүхий цэргийн цайз байгуулагдсанаар Улиастай хотын суурь тавигджээ. Энэхүү цэргийн цайз нь 3м өндөр, 1,5 м өргөн, 1,5 км урт шавар хэрэмний гадуур 3 өргөн, 4 м гүнзгий гол урсгасан хамгаалалттай байжээ.

Манж нар эл цэргийн цайзыг "Улиастайн цэргийн хүрээ", "Умард замын цэргийн хүрээ" гэж нэрлэдэг байсан бол нутгийн ард олон "Сангийн хот" хэмээдэг байв. Цэргийн хүрээний ойр тойронд хятад, иргэд, худалдаачид суурьшин дэлгүүр, мухлаг, агуулах, орон сууц барьж, ногоо тарих, худалдаа наймаа эрхлэх болсноор наймаачин хотын дүр төрхийг бий болгож пүүсүүд нь халхын 4 аймаг, Ховдын хязгаарт бараа таваарыг хүүтэй зээлээр олгодог байсан зэрэг баялаг түүхтэй хот.

1748 онд Улиастайн цайз хэрмийг өргөтгөж Тэс, Орхон, Байдраг зэрэг газарт байрлаж байсан цэргийн жижиг ангиудыг татан төвлөрүүлжээ. XVIII зууны хоёрдугаар хагаст ойрадын хаант улсыг бүрэн эзэлмэгцээ халхад байсан цэргийнхээ ихэнхийг (1780 онд) Хятад руу татсанаас хойш тэнд сууж байсан манж цэргийн жанжин, Сайн ноён, Засагт хан хоёр аймгийг 1911 он хүртэл захиран байжээ.

Халх Монгол, Манж, Хятадаас тусгаарлагдаж Их хүрээнд монгол улсын засгийн газар байгуулсны дараа Улиастай хот хуучин ач холбогдлоо алджээ.

Одоогийн Улиастай хот нь Агьтын ам, Баян-Улааны дээд худаг, Жаргалантын ам, Жаргалантын даваа, Солооны ам, хэрэмтийн орой, Өндөр толгой хүртэлх газар нутгийг хамарч 3204 га нутаг дэвсгэрийг эзэлж оршдог. Нутгийн баруун, баруун урд талаараа Алдархаан, Цагаан хайрхан, зүүн талаараа Идэр, баруун хойд талаараа Яруу сумдтай хил залгаж, Улаанбаатар хотоос 1079 км-ийн алсад оршдог.

Улиастай хотын авто вокзал